نگاهی جامعه شناختی به پیامدهای حاشیه نشینی در استان مازندران

امروزه پدیدۀ شهری کره زمین را تسخیر کرده است. توسعه فیزیکی، شتابان و نامتعادل شهرها، پیامدهای نامطلوب اقتصادی، اجتماعی و کالبدی داشته که یکی از آن ها "حاشیه نشینی و اسکان غیر رسمی" است. براساس آمار رسمي جمعيت حاشيه نشين در کشور 5/7 ميليون نفر هستند.

حاشیه نشینی با نامهای مختلف دیگری همچون آلونک نشینی، زاغه نشینی، حلب شهر، حلبی آباد، سکونت گاه بی کنترل، خود مختار، خود به خودی، بی ضابطه و نامتعارف، اسکان غیر رسمی و... نامیده می شود.در استان مازندران، ساکنان این محلات را با نام هایی مانند کولی ها، چلینگرها(چگنی)، جوکی ها(جوگی ها)، قیوج، غربال بند و غربتی و ... شناخته می شوند که در نواحی همجوار دریای خزر به ویژه تنکابن، آمل، قائمشهر، بابلسر، ساری و بعضی مناطق دیگر پراکنده اند.

حاشیه نشینان نام اجتماعی است که خانه ها یا سکونت گاه های آن به نوعی "از طریق نقض مقررات موجود جامعه ای که در آن هستند در زمینه تصرف زمین و ایجاد بنا، به وجود آمده باشند". به عبارتی دیگر حاشیه نشینی به پدیده ای اطلاق می شود که در محلات فقیرنشین اطراف شهرهای بزرگ به وجود می آید و ساکنین این مناطق به علل گوناگون اقتصادی و اجتماعی نتوانسته جذب شهر شده و از امکانات شهر ی بهره مند شوند.در نظریات امروزی حاشیه نشینی موقعیت جغرافیایی، چندان وضعیت این افراد را تعریف نمی کند بلکه میزان جذب آن ها به چرخۀ اقتصادی تعیین کننده است.حاشیه نشینی به عنوان یکی از پاشنه آشیل های توسعه پایدار شهری، دو وجه درونی و بیرونی دارد. وجه بیرونی این پدیده مورد توجه عموم مردم و مبنای قضاوت دربارۀ این پدیده است اما دروجه درونی، حاشیه نشینی، نظام فرهنگی- اجتماعی ونیز موقعیت روانی افراد مرتبط است.

حاشیه نشینی به عنوان آئینه تمام نمای مسائل شهری ویژگی های خاص و  مسئله آفرینی را در استان با خود به همراه داشته که هر یک از آن ها سرفصل معضل دیگری می توانند باشند. برای درک بهتر این ویژگی ها، حاشیه نشینان را می توان از دو منظر "مورفولوژی یا ریخت شناسی محلات" و "مشخصات ساکنین محل" توصیف و تبیین نمود.

کاظم احمدی آهنگ- کارشناس ارشد پژوهشگری -عهدیه اسدپور- کارشناس پژوهشگری

 

ادامه نوشته

یادواره شهدا خاکریز ی علیه جنگ نرم دشمنان

برگزاری یادواره سرداران و1700شهید شهرستان بابل  این شهر انقلابی را بار دیگر کانون توجهات رسانه ها  قرار داد .یادواره شهدا اما محلی برای تجدید پیمان با کسانی است که جان خودراه در اسلام وانقلاب هدیه نمودند .شهدا پرچمدار عرصه مقاومت ومردانگی  ومظهر شرافت وآزدادگی مردم ایران هستند .بابل این روز ها حال وهوای خاصی دارد وتمثال مبارک شهداتمامی معابر شهروروستا را مشحون از عطر دل انگیز یاران امام نموده است.برگزاری یادواره شهدای شهرستان فرصت مغتنمی برای یاد آوری اهداف وخط شهیدان است.خط شهیدان خط سرخ حسینی وراهشان طریق نبوی وعلوی.  اما ای برادر وخواهر شهید، رسالت امروزمن وتو  تداوم راه سرخ شهیدان است. جبهه امروز اما سنگر دیگری دارد . دشمن با جنگ نرم خویش می خواهد اعتقادات وباورهای دینی وانقلابی ما را منهدم نماید.ولی رهروان شهدا باپیروی از رهبر ومراد خویش  خاکریز محکمی در برابر دشمنان ایجاد می کنند .حضور مدیر رسانه ملی در این یاد واره پیام روشنی هم دارد وآن این که نقش رسانه ها  در تداوم  و معرفی هوشمندانه راه شهدا واهمیت فرهنگ شهادت  مهم واثر گزار ترین ابزارند..امید واریم دست اندرکاران  یادواره ها  مسولیت خود را با برگزاری یک مراسم خاتمه یافته ندانند.وبا اتخاذ تدابیری در طول سال  مبلغ فرهنگ شهادت باشند.

مداحان مرثیه خوان،مداحان مولودی خوان

ذکر مصیبت اهلبیت  عصمت وطهارت در مراسمها توسط ذاکران ومداحان  تصویر معنوی از این قشر در ا ذهان ایجاد نموده است .شان ومنزلت مداحان در جامعه بسیار بالاست ومردم احترام خاصی برای آنها قائل هستند.امروزه یکی از الگوهای جوانان مداحان اهلبیت می باشند لذا جا دارد مداحان مراقبت بیشتری از خود بنمایند .یکی از اشکالات جامعه مداحان تخصصی نبودن  آنها وحضورهمزمان در مراسم های عزا وشادی است. شاید یکی از دلایل کم اثر شدن برنامه مذهبی وادعیه همین مسئله باشد.متاسفانه  اجرای برنامه  وحضور برخی مداحان خوش نام در جشن ها وعروسی ها صورت خوشی ندارد وشان ومنزلت آنها را زیر سوال می برد.البته  این امر بدان مسئله نیست که در جشن  های عروسی مولودی خوانده نشود بلکه پیشنهاد نگارنده این است که جامعه مداحان  ترتیبی اتخاذ نمایند  که گروه مداحان مولودی خوان و مداحان مرثیه خوان  از هم تفکیک شوند .تخصصی شدن مداحان کمک بزرگی به تعظیم  شعائر اسلامی می کند .بدلیل فقدان آموزش ومهارت  ،اشعار مناسب  وسبک تخصصی ،مولودی خوانی مداحان در جشنها مورد توجه مخاطبان قرار نمی گیرد. موارد بسیاری پیش آمده که عدم همراهی حضار کدورت مداحان رانیز موجب شده است.اگر توصیه می شود جشن های عروسی در ایام ولادت ائمه یا اعیاد برگزار شود ضروی است مولودی خوانان آموزش لازم در این زمینه را فراگیرند.دوست بزرگوار مداحی تعریف  می کرد وقت  مغرب  مجلس ختم جوانی شرکت کرده بودم وخانواده متوفی انتظار نغمه های غمگنانه وسوز ناک از حقیر داشتند وهمان شب ویکساعت بعد می بایست در جشن عروسی جوان دیگری شرکت  می کردم وخانواده داماد! اصرار داشتند در شادی شان سنگ تمام بذارم.وی ادامه داد از این پارادوکس روحی  دچار سردرگمی شدید شدم. این برادر شریف اشاره می کرد مردم وقتی مارا می بیند یاد غمهای شان می کنند .لذا توصیه نگارنده به مداحان عزیزاین است که جهت ترویج شعائر اسلامی وتبلیغ فرهنگ اهلبیت ومعارف اسلامی یا مولودی خوان باشید یا مرثیه خوان. تخصصی  خواندن تاثیر بیشتر وبهتری در مخاطب دارد .برنامه ،خواه مراثی باشد یا مولودی !یا ادعیه.

سوسن حاجی پور طلایی شد

 سوسن حاجی پور تکواندو کار ورن منهای 63کیلوگرم تیم ایران با شکست حریفانش مدال طلای مسابقات منچستر را کسب کرد .به گزارش خبرنگار ما که تلفنی با پدر سوسن حاجی پور گفت و گو کرد این دوره از مسابقات با حضور پنجاه کشور جهان  برگزار شد .سوسن حاجی پور  دارنده نشان برنز مسابقات آسیایی  که خود را برای دریافت سهمیه المپیک آماده می کند با در خشش تمام چهار حریف قدرتمند خویش را شکست داد وبا قهرمانی در تورنمت سطح الف اروپا یک مدال ارشمند دیگر برای کشور ما تصاحب کرد.سوسن حاجی پور تکواندو کار شجاع بابلی حالا روی مسابقات انتخابی تایلند تمرکز دارد .بدون  شک مدال باارزش منچستر روحیه مضاعفی به  سوسن حاجی پور خواهد داد که مسابقات انتخابی المپیک را باقدرت شرکت نماید.

چاووشی خوانی را در دهه کرامت احیا کنیم

مراسم چاووشی در هنگام بازگشت زائر از سفر حج وعتبات عالیات  به عنوان استقبال یا پیشواز از او اجرا می شود. در هنگام مراجعت زائر به خانه اش چاووش خوان اشعاری در مدح اهل بیت عصمت وطهارت، دعا برای قبولی زیارت ،عاقبت به خیری و دعا برای تشرف مشتاقان و چشم انتظاران به این سفر روحانی می خواند تا زائر به درب خانه برسد و وارد خانه شود. در گذشته به دلیل کوچکی و خلوتی شهر و روستاها و وقت ازاد مردم مسیر حرکت در مراسم چاووشی مسیر طولانی تری در نظر گرفته می شد اما امروزه به دلیل گسترش و شلوغی شهرها و روستاها و مشغله زیاد افراد این مسیر کوتاه و تنها از سر کوچه محل زندگی زائر تا درب منزل او در نظر گرفته می شود.

انچه مسلم است چاووش و چاووشی خوانی هنر کهنی است که در نزد ایرانیان رواج داشته است اما این هنر در سراسر کشور از جمله مازندران کم رنگ و حتی به دست فراموشی سپرده شده است وشایسته است  این هنر مذهبی احیا  شود .مسولان وکارشناسان فرهنگی ومذهبی  برگزاری سالانه جشنواره چاووشی خوانی ، تبلیغ آن از رسانه استانی، تقدیر از چاووشی خوانان و فرهنگ سازی برای توسعه آن را از راهکارهای حفظ این هنر بومی ارزشمند عنوان می کند.(سایت صداوسیمای مرکز مازندران)

ازاین رو به دست اندرکاران جشنواره رضوی پیشنهاد می شود در کنار دیگر برنامه  های دهه کرامت تمهیدات اجرای  آیین  چاووشی خوانی را در میادین ومعابر اصلی تمامی شهرهای مازندران اتخاذ نمایند.برگزاری آیین سنتی وهنری چاووشی خوانی  در شهرها ومحلات علاوه بر ایجاد انگیزش ونشاط مذهبی فرصت مناسبی برای احیا ی این فرهنگ بومی ومحلی می باشد. هیات های مذهبی هم می توانند با اجرای این آیین مذهبی در اماکن پرترددنسبت به ترویج فرهنگ مذهبی –سنتی دیار علویان اهتمام ورزند.از فعالان فرهنگی ومذهبی انتظار می رود در این ایام بخشی از برنامه  های مناسبتی را در اماکن پرتردد از قبیل پارک ها ،میادین  ومعابر اصلی شهر  برگزار نمایند.برگزاری مراسم در فضای باز شور ونشاط مضاعفی در جامعه ایجاد می کند وافراد بیشتری از مردم از آن استفاده می برند.

 

فرهنگ پایداری

هفته دفاع مقدس فرصت مغتنمی است برای ارزش نهادن به هدف والای شهادت

آیا تا به حال به این فکر کرده اید مردم فلسطین در چه شرایطی زندگی می کنند؟ چه نعمتهایی که خداوند در اختیارشان قرارداده ولی آنها از بهره مندی آن محرومند؟ آیا به این فکر کرده اید که برای لحظاتی خودمان را جای آنها بگذاریم، اگر شما از نعمتهایی که خداوند در اختیارتان قرار داده نتوانید استفاده کنید چه حسی به شما دست خواهد داد؟ اگر از آرامشی که برای زندگیتان نیازمندید محروم باشید چه عوارضی برای شما در پی خواهد داشت؟ اگر در مقابل چشمانتان عزیزانتان را قتل و عام کنند و شما نتوانید از آنها دفاع کنید و انتقام بگیرید چه زجری برای شما در پی خواهد داشت؟ اگر قادر به دفاع از ارزشهای کشورتان نباشید چیزی جز پوچی برایتان حاصل خواهد آورد؟  اینها اندکی از هزاران سؤال ذهنهای فعال و آینده نگر است که چگونه می توان از سرگذشت کشورهای دیگر عبرت گرفت؟ چطور می توان بر هجوم فتنه های سیاسی، فرهنگی، اقتصادی، علمی و ... غلبه کرد؟

چطور می توانیم خونهای پاکی را که برای حفظ این ارزشها و نعمات خداوند، بر زمین ریخته شده فراموش کنیم؟! امروز ما شاهد بیداری اسلامی هستیم که کشورهای منطقه با الگو گرفتن از همین ارزشها و دفاع مقدس ایران اسلامی به آن دست یافته اند.

حکومت دینی و اسلامی بهترین حکومت دنیاست. امروز فهمیده اند که حکومت دموکراسی و لیبرالی چیزی جز شکست و نیستی به دنبال ندارد. از برکات دفاع مقدس بیداری در کشورهای منطقه و حتی در کشورهای بزرگ دنیاست. چه آمریکا و چه انگلیس باور کنند یا نکنند جهان اسلام بیدار شده اند. وقتی ملت مصر به بیداری رسیدند و پرچم ظلم را به زمین افکندند آمریکا باید حساب خود را بکند. آمریکا باید باور کند که بیداری کشورهای جهان از ملت سرافراز ایران نشأت گرفته و ادامه خواهد داشت.

ولی آیا تا به حال به این فکر کرده اید که ما در برابر حفظ این ارزشها چه قدم مثبتی برداشته ایم؟ چطور  می توانیم این امانت را به دست آیندگان برسانیم؟ با انتقادهای کوبنده و کوبیدن دولت و یا انتقاد همراه با پیشنهاد سازنده برای پیشرفت جامعه؟ چرا مغزهای بیدارمان برای حفظ اتحاد و ارزشهای دفاع مقدس از ارائه پیشنهادهای کارا و مفید خودداری می کنند؟ چرا منافع شخصی را به منافع جامعه ترجیح می دهند؟ آیا به این فکر می کنند که اگر فاقد جامعه ای ارزشمند باشند منافع شخصی شان فاقد هرگونه ارزشی خواهد بود؟

 امروز دانش آموزان، دانشجویان و دانش پژوهان همه باید بدانند که دفاع شهدای بزرگوارمان باعث احیاء شدن محیطی امن برای تحصیل علم و دانش این عزیزان شده است. قدر این فضا و محیط را بدانند و اجازه ندهند دشمن و استکبار بر آنها نفوذ کنند.

در انتها خاطر نشان می کنم برای پیشرفت علمی، فرهنگی، سیاسی، اقتصادی و ... ما نیازمند به جامعه ای سالم با بهره گیری از اتحاد و حفظ ارزشها در برابر دشمنان بیگانه ایم. باید سعی کنیم با اتکال به خداوند متعال و پیروی از مقام معظم رهبری بر فتنه های شوم دشمنان غلبه کنیم تا شاهد ایرانی سرافراز و پیروز باشیم.مقاله رسیده از خانم فاطمه جهانی

انتظارات مردم بابل از فرماندار جدید

پس از کش وقوسهای فراوان  محمد مهدوی به عنوان فرماندار جدید بابل جایگزین مهندس افشار مقدم شد .محمد مهدوی در حالی فرماندار بزرگ ترین شهرستان استان مازندران شد که این شهرستان با مشکلات وتنگناهای عدید ه ایی دست وپنجه نرم می کند .فقدان انسجام سیاسی،بیکاری ،گسترش حاشیه نشینی ،معضلات اجتماعی ،تحقق نیافتن اعتبارات وتعهدات و کمبود زیرساخت ها موجب فاصله گرفتن این شهرستان از قافله توسعه شده است. شهرستانی که  ظرفیت ها ،مزیت ها وشاخص های یک استان را دارد . بابل با پیشینه ارزشمند فرهنگی ،اجتماعی وتجاری در خور شان ونامش پیشرفت نکرد واسیر ناملایمات سیاسی وضعفهای مدیریتی شد واز این رو مسولیت فرماندار جدید در برون رفت از وضع موجود بسیار خطیر وحساس خواهد بود.باتوجه به ظرفیت ها و فرصت ها ،چالش ها وتهدیدات فراروی بابل انتظار می رود فرماندار در امر استیفای حقوق مردم این شهرستان ولایی از هیچ کوششی دریغ نکند.راقم این سطور پیگیری مطالب زیر اولویت های  فرماندار بابل  می داند .

1-تلاش برای انسجام وهمدلی سیاسی بین همه علاقمندان به توسعه شهرستان بابل وزمینه سازی برای مشارکت  آنها

2-تدوین برنامه پنج ساله سیاسی ،اجتماعی واقتصادی برای شهرستان در راستای اسناد بالادستی

3-پرهیز از انحصار گرایی وزمینه سازی برای مشارک  همه توان وسلائق  وفادار به نظام در اداره امور شهرستان

4- فراهم نمودن بستر سرمایه گذاری در شهرستان واستفاده از ظرفیت های  بابلی های سراسر کشور

5-اهتمام جدی به تقویت وتوسعه شاخص های فرهنگی و اجتماعی

6- دفاع مستحکم از حقوق مردم شهرستان در کار گروه های استانی در جهت بهبود شاخص های اعتباری

7- جذب پروژه های زیربنایی

8- اهتمام جدی به حفظ اقتدار قوه مجریه در شهرستان

9- ارتباط موثر وهدفمند  با فضلا،نخبگان ،اصحاب فکر واندیشه،مدیران باتجربه وکارآمد

10-تقویت فضای همدلی ،هم افزایی وشوق آفرینی در سطح شهرستان